È una specie di uccello dei ghiacci che si trova esclusivamente nella regione siberiana. Scoperta alla fine dell’Ottocento, con l’inizio dei lavori per l’Espresso Siberiano, la Rondine della stazione iniziò a nidificare lungo la linea ferroviaria, in particolare presso le stazioni. Poiché prima della costruzione in questa regione non venivano effettuate osservazioni ornitologiche, non è mai stato possibile stabilire quale fosse il suo nome originario. È di colore bianco e l’unica tonalità presente sul suo corpo è il turchese del becco. Nelle femmine, un ciuffo di piume che si estende dalla testa alla coda assume una colorazione turchese prima dell’accoppiamento. Una volta completata la deposizione delle uova, questo ciuffo torna bianco. La Rondine della stazione produce un solo uovo per stagione. I maschi della specie lasciano nel nido, accanto all’uovo, un sasso delle stesse dimensioni. La ragione scientifica di questo comportamento non è ancora stata chiarita. Tuttavia, il poeta russo Boranovski, esiliato in Siberia, menziona la Rondine della stazione nei suoi versi dedicati alla solitudine:
Il Baikal è così grande, amata mia
Il ghiaccio è un tale oblio
Che perfino le pietre mute
Le rondini della stazione le credono sorelle
Poiché le rondini della stazione hanno vissuto per generazioni a stretto contatto con i treni, i suoni che emettono hanno iniziato ad assomigliare al rumore dei convogli. Questa particolarità è motivo di derisione, poiché induce i passeggeri in attesa del treno a confondersi e ad affrettarsi inutilmente. Tuttavia, nel volume Compendio di curiose vicende nella storia delle ferrovie russe si racconta spesso di capistazione dal carattere irascibile che, nel tentativo di scacciare o uccidere queste rondini, finiscono per ferirsi. Si dice che il grande scrittore russo Lev Tolstoj abbia inserito una Rondine della stazione nella scena della stazione ferroviaria, considerata una delle più importanti del suo celebre romanzo Anna Karenina. Tuttavia, durante la preparazione del libro per la pubblicazione, questa parte venne eliminata dall’editore. Oggi, nel museo dedicato a Tolstoj in Russia, è possibile vedere il manoscritto originale, scritto di proprio pugno, in cui compare il passaggio poi rimosso. La nota “Buttiamo via questa parte”, visibile sul testo, resta una testimonianza malinconica di come la Rondine della stazione sia stata cancellata dalla grande letteratura russa con un solo colpo di penna.
Sadece Sibirya bölgesinde görülen bir buzul kuşu türüdür. Sibirya Ekspresi inşaatının başladığı 1800’lerin sonunda keşfedilen istasyon kırlangıcı, inşaatın başlamasıyla birlikte tren yolu üzerindeki yerleşim yerlerine ve bilhassa tren istasyonlarına yuva yapmaktadır. İnşaatın öncesinde bu bölgede kuş gözlemi yapılmadığı için, istasyonkırlangıcı olmadan önceki adının ne olduğu hiç bilinememiştir.
Beyaz renklidir ve gövdesindeki tek renk, gagasındaki turkuazdır. Dişilerinin başından kuyruğuna uzanan bir tutam tüy, çiftleşme öncesinde turkuaz rengini alır. Yumurtlama tamamlandıktan sonra bu tüy yeniden renk değiştirip beyazlar.
İstasyonkırlangıcının her mevsim tek bir yumurtası olur. Erkek istasyon kuşları, yuvadaki yumurtanın yanına yumurta büyüklüğünde bir taş bırakır. Bunun bilimsel nedeni henüz saptanmamıştır. Ancak Sibirya’ya sürgüne gönderilen ünlü Rus şair Boranovski, yalnızlığı anlattığı dizelerinde istasyonkırlangıcına şu şekilde yer verir:
Baykal öyle büyük ki sevgilim
Buz öyle bir unutmak ki
Konuşmayan taşları bile
Kardeş sanıyor istasyonkırlangıçları
İstasyonkırlangıçları nesiller boyu trenlerle iç içe yaşadıkları için çıkardıkları sesler de tren sesine benzemeye başlamıştır. Bu durum, tren bekleyen yolcuların yanılıp acele etmelerine sebep olduğu için alay konusudur. Ancak asabi istasyon şeflerinin sinirlenip istasyonkırlangıçlarını öldürmeye çalışırken sık sık sakatlandıklarının da Rus Tren Yolları Tarihinde Meraklı[T1.1] Hadiseler Külliyatı adlı eserde bahsi geçmektedir.
Büyük Rus yazar Tolstoy’un, ünlü eseri Anna Karenina’nın en önemli sahnesi sayılan tren istasyonu sahnesinde istasyonkırlangıcına yer verdiği söylenir. Ancak kitabın yayına hazırlanması sırasında bu bölüm yayınevi editörü tarafından çıkarılmıştır. Bugün Rusya’da bulunan Tolstoy Müzesi’nde, yazarın kendi el yazısıyla yazılmış orijinalinde Anna Karenina’dan çıkarılmış bu bölüm görülebilir. Editörün, el yazmalarının üzerinde görülebilecek “Bu bölümü atalım” notu, istasyonkırlangıcının büyük Rus edebiyatından bir kalem darbesiyle nasıl atıldığının acıklı bir belgesidir.