Non è azzardato affermare che il Fringuello acrobata pur essendo l’uccello più dimesso in natura, sia quello più incline allo spettacolo. Non ha un aspetto attraente, somiglia a un comune passero e il suo piumaggio non attira l’attenzione. Tuttavia, non appena inizia a esibirsi, incanta immediatamente chiunque lo osservi.
Il numero di giochi eseguiti da questo volatile, che vive nelle zone boschive, resta incalcolabile. L’ornitologo svedese Stian Bromark dedicò quarantasette anni a documentarne il repertorio, annotando nel suo diario poco prima di morire:
«È giunto il momento di arrendermi. Non ho mai visto ripetere lo stesso numero e non credo ci sia un limite alla loro inventiva. Pare proprio che il Fringuello acrobata mi abbia battuto».
Bromark chiuse gli occhi per sempre dopo aver catalogato ben 7.398 acrobazie diverse. Tra le abilità registrate, alcune sono davvero sbalorditive:
· Espellere le uova dal nido subito dopo la deposizione, per poi tuffarsi e riafferrarle con il dorso prima che tocchino terra.
· Appendere i pulcini ai rami e “dirigerli” picchiettando i loro ventri col becco per farli cantare a comando.
· Lanciare in volo frutti tenuti tra le piume della coda, afferrarli col becco e scagliarli nuovamente verso la coda.
· Rubare piccoli oggetti luccicanti dalle case per poi lasciarli cadere sulla testa dei passanti; non appena questi tentano di raccoglierli, l’uccello si avventa per strapparglieli di mano.
· Fingere di volare sul dorso o di precipitare a testa in giù, per poi arrestarsi all’ultimo istante in equilibrio su una sola zampa.
· Eseguire saltelli simili al gioco della campana, seguiti da capriole e salti mortali all’indietro.
· Nascondersi nei tubi di scarico dei balconi per sbucare all’improvviso e spaventare i residenti.
Alcune di queste manovre sono talmente pericolose da causare la morte dell’uccello nel pieno del divertimento. Ci si è spesso chiesti perché una creatura così dotata non sia mai stata impiegata nei circhi. Ogni tentativo è però fallito: non appena rinchiuso in gabbia, il Fringuello acrobata smette immediatamente di esibirsi.
Galeano Domerciani, storico direttore del celebre Circo Medrano, dichiarò in un’intervista:
«Il Fringuello acrobata? Dio ce ne scampi! Il denaro speso, il tempo perso e i nervi logorati non sono nulla in confronto alla frustrazione. Non c’è verso, mio caro! Non funziona! Quel maledetto uccello vuole solo essere libero».
Hokkabazispinozunun, doğadaki en gösterişsiz kuş olmasına rağmen gösteriye en yatkın kuş olduğunu söylemek yanlış olmaz. Alımlı bir görüntüsü yoktur. Görüntüsü bir serçeden çok farklı değildir. Rengi de göz almaz. Ancak bir kere numaralarını yapmaya başlamasın, derhal izleyeni büyüler.
Ormanlık arazilerde yaşayan hokkabazispinozunun yaptığı oyunların sayısı henüz bilinmemektedir. Ömrünü bu oyunların hepsini kaydetmeye adayan İsveçli kuşbilimci Stian Bromark, kırk yedi yıllık çalışmanın ardından son günlerinde günlüğüne şunları not almıştır:
“Sanırım artık pes etmenin zamanı geldi. Ne bir numarayı yeniden yaptıklarını gördüm ne de artık bu numaraların bir sınırı olduğuna inanıyorum. Öyle görünüyor ki hokkabazispinozu beni yendi.”
Bu satırları yazdıktan sonra hayata gözlerini yuman Bromark, uzun yıllar süren çalışmaları boyunca 7398 adet hokkabazispinozu numarası kaydetmiştir.
Hokkabazkuşunun marifetleri saymakla bitmez ama Bromark’ın kaydettiği şu numaralar hakikaten insanın aklını başından alacak cinstendir:
Yumurtlamanın hemen ardından yumurtalarını yuvadan atıp sonra da uçup yere inmeden sırtıyla yakalamak.
Yeni doğan yavrularını tek tek ağaç dallarına asıp sonra da hepsinin karnını gagasıyla dürterek öttürmek.
Kuyruğunda tuttuğu meyveleri uçarken havaya fırlatıp sonra da gagasıyla tutup yeniden atıp kuyruğuna göndermek.
Evlerden ve sokaklardan ayaklarıyla tutup kaçırdığı küçük parlak nesneleri gelip geçen insanların başına atmak, insanlar ellerini başlarına götürüp parlak nesneyi tuttuklarında aniden hücum edip ellerinden bu parlak şeyleri kapmak.
Sırtüstü uçmaya çalışıyor gibi yapmak.
Başüstü düşüyor gibi yapıp son anda tek ayağı üzerinde durmak.
Seksek oynamaya benzer hareketler yapıp sonra da takla atmak.
Ters takla atmak.
Kuyruğunu saklayıp saklayıp çıkarmak.
Kanatlarını açıp kapayarak kültür fizik hareketlerine benzer hareketler yapmak.
Balkon giderlerine saklanıp aniden çıkarak insanları şaşırtmak.
Elbette hokkabazispinozunun numaralarının hepsini burada saymak mümkün değil ama sayıp döktüklerimize bakarak da tahmin edebilirsiniz ki bazı tehlikeli numaralar hokkabazispinozunun eğlenirken can vermesine de neden olur. Öte yandan bu kadar becerikli bir kuşun nasıl olup da kuş sirklerinde tercih edilmediği hep merak edilmiştir. Ne ki yapılan denemeler hep boşa çıkmış, hokkabazispinozunun kafese kapatıldığı andan itibaren hiç numara yapmaz hale geldiği her seferinde gözlemlenmiştir.
Bu kuşları sirke dahil etmek için yıllarını harcayan ünlü Medrano Sirki’nin müdürü Galieano Domerciani, bir kuş dergisine verdiği söyleşide şunları söylemiştir:
“Hokkabazispinozu mu! Evlerden uzak! Düşman başına! O kuşa harcadığım para, eğitime harcadığım zaman, yıpranan sinirlerim yanında bir hiç! Olmuyor azizim! Olmuyor! Lanet kuş özgür olmak istiyor.”