ll Passero sciocco è un uccello recentemente scomparso, nonostante fosse tra le specie protette in Anatolia. Il suo nome deriva dal fatto che sia la femmina sia il maschio si comportano in modo così goffo da sembrare quasi in competizione tra loro in stupidità. La femmina del Passero sciocco, invece di costruire un nido proprio, trasporta ramoscelli nei nidi di altre specie. Quando arriva il momento della deposizione, non avendo un nido proprio, affida la propria covata alla cova di altre specie. Anche i maschi trascorrono il tempo primaverile corteggiando uccelli non appartenenti alla loro specie. Questo comportamento ha avuto un ruolo decisivo nella scomparsa della specie. In alcune stagioni, poiché i maschi e le femmine non riescono a incontrarsi, non avviene alcuna deposizione. Anche quando depongono le uova, la sopravvivenza della specie dipende dal fatto che gli altri uccelli confondano le uova straniere con le proprie, oppure che le proteggano per pura buona volontà. Sono più grandi del passero comune, ma con ali più piccole. Il becco è di colore giallo e, nel maschio, presenta macchioline viola. Il Passero sciocco compare nelle antiche canzoni popolari dell’Anatolia come simbolo di generosità incondizionata:
Non vagare come un passero sciocco
I tuoi piccoli saranno degli scapestrati
Nessuno ti vorrà e resterai solo
Te l’avevo pur detto io
Prende penna e quaderno e se ne va
Non vede che gli pende il lembo della veste
Il passero sciocco non si ferma, vola
Non sa che il suo destino è stato scritto incompleto
Oggi il Passero sciocco sopravvive, purtroppo, solo in queste canzoni popolari.
Anadolu’da korumaya alınmış türler arasında olmasına rağmen yakın zamanda tamamen ortadan kaybolmuş bir kuştur. Şapşalserçenin ismi, hem dişisinin hem de erkeğinin birbiriyle yarışırcasına şapşal olmasından gelir. Dişi şapşalserçe, kendisine yuva yapmak yerine başka kuşların yuvalarına dal taşır. Sonunda yumurtlama zamanı geldiğinde de kendi yuvası olmadığı için yumurtalarını bu kuşların kuluçkasına teslim eder. Erkek şapşallar da zamanlarını, bahar geldiğinde kendi türünden olmayan kuşlara kur yaparak geçirir. Türün yok olmasında bu garip davranışın büyük payı vardır. Bazı bahar mevsimlerinde dişi ve erkek şapşalserçeler karşılaşamadığı için her sene yumurtlamazlar. Yumurtlasalar bile türün devamı, diğer kuşların yuvalarında buldukları yabancı yumurtaları kendi yumurtalarıyla karıştırmalarına ya da diğer kuşların iyi kalplilik göstererek şapşalserçenin yumurtalarını da korumalarına bağlıdır.
Sıradan serçeye göre daha büyüktürler. Kanatları ise daha küçüktür. Gagası sarı renkte ve erkeğinde mor beneklidir. Şapşalserçe, eski Anadolu türkülerinde karşılıksız iyiliğin sembolü olarak yer alır:
Gezme şapşalserçe gibi
Yavruların olur serseri
Seni almazlar kalırsın
Ben sana hep dedimdi.
Almış gidiyor kalem defteri
Görmez sarkıyor aman eteği
Şapşalserçe durmaz uçar
Bilmiyor eksik yazılmış kaderi.”
Şapşalserçe bugün maalesef sadece bu türkülerde yaşamaktadır.